Burun kanadı çökmesi, nefes alırken burun kanatlarının içe doğru çekilerek burun deliğini daraltmasıdır. Kanatları taşıyan kıkırdaklar zayıf ya da ince olduğunda, nefesin oluşturduğu emme gücüne direnemez ve kanat içe kapanır. En tipik belirtisi derin nefes alırken, özellikle spor sırasında artan burun tıkanıklığıdır. Doğuştan olabileceği gibi yaşla, burna alınan darbeyle ya da burun estetiğinde kanat kıkırdaklarından fazla doku alınmasıyla da ortaya çıkabilir. Burun bantları geçici rahatlama sağlar; kalıcı tedavi, kanadı kıkırdak greftleriyle destekleyen bir ameliyattır.
Burun kanadı çökmesi nedir?
Burundan nefes alırken hava, burun deliklerinden ve burnun içindeki dar bir geçitten geçer. Bu bölgelere nazal valv denir. Burnun en dar noktaları oldukları için küçük bir daralma bile nefes almayı belirgin şekilde zorlaştırır. Valv bölgesinin iki parçası vardır:
- Dış valv: Burun deliği ve burun kanadından oluşur. Kanat çökmesi denildiğinde çoğunlukla bu bölge kastedilir.
- İç valv: Burun sırtının hemen altında, septum ile yan kıkırdaklar arasındaki dar açıdır. Bu açı daraldığında dışarıdan bir çökme görülmeden de nefes alma zorlaşır.
Normalde kanat kıkırdakları, nefes alırken oluşan emme gücüne karşı burun deliğini açık tutacak kadar serttir. Kıkırdak ince, zayıf ya da yanlış konumda olduğunda kanat içe çekilir ve burun deliği nefes alma anında kapanır. Hafif nefes alırken sorun olmayabilir; nefes derinleştikçe çökme belirginleşir.
Burun kanadı çökmesi belirtileri
- Derin nefes alırken burun kanatlarının içe doğru çekildiğinin aynada görülmesi,
- Yürüyüş, koşu ve spor sırasında artan, ağızdan nefes almaya zorlayan tıkanıklık,
- Burun spreylerine yanıt vermeyen ya da çok az yanıt veren tıkanıklık,
- Geceleri ağızdan nefes alma, horlama ve sabah ağız kuruluğu,
- Burun deliklerinin ince, yarık gibi ya da asimetrik görünmesi,
- Burun bandı takınca nefesin belirgin şekilde rahatlaması.
Evde basit bir ipucu olarak, tıkalı tarafta yanağınızı parmağınızla hafifçe yana doğru çekip nefes alın. Nefes belirgin şekilde rahatlıyorsa sorun valv bölgesinde olabilir. Bu test kesin tanı koydurmaz; aynı rahatlama başka nedenlerle de görülebilir. Kesin değerlendirme, burun içinin endoskopla incelendiği KBB muayenesinde yapılır.
Burun kanadı çökmesi neden olur?
Doğuştan zayıf kıkırdak yapısı
Bazı kişilerde kanat kıkırdakları doğuştan ince, yumuşak ya da burun deliğine paralel yerine daha dik konumdadır. Dar ve uzun burun delikleri, ince burun ciltli kişilerde kanat çökmesi daha sık görülür.
Yaş
Yaş ilerledikçe kıkırdağı destekleyen bağ dokular gevşer, burun ucu bir miktar aşağı iner ve kanatlar zayıflar. Gençlikte sorun yaşamayan bazı kişilerde ileri yaşta nefes alırken kanat çökmesi ortaya çıkabilir.
Burna alınan darbe
Darbe sonucu kanat kıkırdaklarının yerinden oynaması ya da kırılması, kanadın desteğini kaybetmesine yol açabilir. Burun kırığının belirtileri burun kırılması nasıl anlaşılır yazısında anlatılmıştır.
Burun estetiği sonrası kanat çökmesi
Burun ucunu inceltmek için kanat kıkırdaklarından fazla doku alındığında, geride kalan kıkırdak nefes alırken kanadı taşıyamayacak kadar zayıflar. Bu durum ameliyattan hemen sonra değil, ödem indikçe aylar içinde fark edilir ve burun ucunda çimdiklenmiş gibi bir görüntüyle birlikte olabilir. Burun ucunun aşırı küçültüldüğü bazı Barbie burun uygulamalarında risk daha yüksektir. Günümüzde burun ucu şekillendirilirken kıkırdağı koruyan ve destekleyen teknikler tercih edilmesinin bir nedeni de budur.
Burun estetiğinden sonraki ilk haftalarda yaşanan tıkanıklık ise çoğunlukla ödeme bağlıdır ve kanat çökmesi anlamına gelmez. Tıkanıklığın gerçekten kanat çökmesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı, ödemin büyük kısmının indiği 3. aydan sonra daha doğru değerlendirilir.
Yüz felci
Yüz siniri felcinde burun kanadını açık tutmaya yardım eden küçük kaslar da etkilenir. Bu hastalarda felçli taraftaki kanat nefes alırken içe çekilebilir.
Burun kanadı çökmesi ameliyatsız düzelir mi?
Kanat çökmesi yapısal bir sorun olduğu için ilaçla ya da egzersizle kalıcı olarak düzelmez. Yine de bazı yöntemler belirtileri hafifletir:
- Burun bantları: Burun sırtına yapıştırılan esnek bantlar kanatları dışa doğru çeker. Özellikle uyku ve spor sırasında rahatlama sağlar, ancak etkisi bant takılıyken sürer.
- Burun içi dilatörler: Burun deliğine yerleştirilen küçük silikon aparatlar kanadı içeriden destekler. Burun estetiği sonrası kullanılan nostril retainer aparatlarının bir kısmı bu amaçla da kullanılır.
- Eşlik eden sorunların tedavisi: Alerji, burun eti büyümesi ya da septum eğriliği tıkanıklığı artırıyorsa bunların tedavisi, kanat çökmesinin hissedilen etkisini azaltabilir.
Dolgu ile kanadı desteklemek kalıcı ve güvenilir bir yöntem değildir; burun ucu ve kanat bölgesi dolgu için riskli alanlardır.
Burun kanadı çökmesi ameliyatı nasıl yapılır?
Ameliyatın amacı kanada, nefes alırken içe kapanmayacak kadar destek kazandırmaktır. Bunun için hastanın kendi kıkırdağından hazırlanan küçük greftler kullanılır. Kıkırdak çoğunlukla septumdan alınır; septum kıkırdağı yetersizse ya da daha önce kullanıldıysa kulak kepçesinin arkasından alınabilir.
- Kanat destek greftleri: Kanadın çöken bölgesine yerleştirilen ince kıkırdak çubuklar kanadı içeriden sertleştirir.
- Kanat kıkırdağının güçlendirilmesi ya da yeniden konumlandırılması: Kıkırdak, altına yerleştirilen bir greftle desteklenir ya da daha doğru bir pozisyona taşınır.
- İç valv daralmasında ara greftler: Burun sırtının altına, septumun iki yanına yerleştirilen ince kıkırdaklar dar açıyı genişletir.
Bu işlemler tek başına yapılabildiği gibi çoğu zaman septoplasti, burun eti küçültme ya da burun estetiğiyle aynı seansta yapılır. Ameliyat genel anestezi altında gerçekleştirilir. Greftler burnun görünümünü belirgin şekilde değiştirmeyecek şekilde yerleştirilir, ancak kanat bölgesinde hafif bir dolgunluk olabilir. İyileşme süreci burun estetiğine benzer; atel yaklaşık bir hafta kalır, çoğu hasta 7-10 gün içinde günlük hayatına döner. Ayrıntılı iyileşme takvimi burun ameliyatı kaç günde iyileşir yazısındadır.
Estetik ameliyattan sonra gelişen kanat çökmesi düzelir mi?
Evet, ancak ikinci ameliyat ilkinden daha dikkatli bir planlama gerektirir. Önceki ameliyatta kıkırdak alındığı için destek çoğunlukla greftlerle yeniden oluşturulur. Revizyon için genellikle ilk ameliyatın üzerinden en az 12 ay geçmesi beklenir; ödem tamamen inmeden yapılan değerlendirme yanıltıcı olabilir. Revizyon ameliyatının genel ilkeleri revizyon rinoplasti sayfasında, burun sırtında ve ucunda görülen diğer çökme tipleri ise estetikli burun neden çöker yazısında anlatılmıştır.
Nefes alırken burun kanatlarının içe çekildiğini fark ediyorsanız, Antalya'da Op. Dr. Ümit Küçüktepe ile iletişime geçerek muayene randevusu alabilirsiniz. Bu yazı bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, muayenenin yerini tutmaz.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Kanat çökmesi kıkırdak desteğinin yetersizliğinden kaynaklanan yapısal bir sorundur ve kendiliğinden düzelmez. Burun estetiğinden sonraki ilk aylarda ödeme bağlı tıkanıklık ise zamanla geçer; bu yüzden ameliyat sonrası değerlendirme için 3. ayın dolması beklenir.
Burun bantları kanatları dışa doğru çekerek nefes almayı rahatlatır ve kanat çökmesinde en çok fayda gören tıkanıklık türlerinden biridir. Ancak etkisi yalnızca bant takılıyken sürer, sorunu kalıcı olarak düzeltmez.
Greftler burnun şeklini belirgin şekilde değiştirmeyecek biçimde yerleştirilir. Bazı hastalarda kanat bölgesinde hafif bir dolgunluk oluşabilir. Hasta aynı zamanda estetik bir değişiklik istiyorsa iki işlem aynı ameliyatta planlanabilir.
Öncelikle burnun ortasındaki septumdan alınır. Septum kıkırdağı yetersizse ya da daha önceki bir ameliyatta kullanıldıysa kulak kepçesinin arkasından, nadiren de kaburgadan kıkırdak alınabilir. Kulaktan alınan kıkırdak kulağın görünümünü değiştirmez.
Yapabilir. Uykuda kanatlar içe kapandığında burun direnci artar, kişi ağızdan nefes almaya başlar ve horlama artar. Kanat çökmesi tek başına uyku apnesine neden olmaz, ancak var olan horlama ve apneyi kötüleştirebilir.
Septum deviasyonunda tıkanıklık nefes alırken değişmez ve burun içine bakıldığında eğrilik görülür. Kanat çökmesinde ise tıkanıklık derin nefes alırken artar ve kanadın içe çekildiği dışarıdan görülebilir. İki sorun sıklıkla birlikte bulunur; ayrım KBB muayenesinde yapılır.
Atel ve burun içindeki tamponlar çıktıktan sonra nefes almada iyileşme hissedilmeye başlar. Ancak ödem nedeniyle ilk haftalarda tıkanıklık sürebilir; nefes almadaki asıl fark genellikle 4-6 hafta sonra belirginleşir.
